BÓK VIKUNNAR

Söknuður
eftir Jóhann Jónsson

Í dag bjóðum við upp á sannakallaðan gimstein í bókmenntun okkar Íslendinga. Er það ljóð og laust mál Jóhanns Jónssonar, skáldsins sem færði okkur ljóðið Söknuð. Söknuður er eitt fallegasta ljóð sem ort hefur verið á íslenska tungu, og þó svo að liðin séu um áttatíu ár síðan það kom út hefur snilld þess hvergi fölnað og stendur það enn á jafntraustum grunni og þegar það var ort. Ljóðið er einnig merkilegt fyrir það að ásamt með ljóðinu Sorg eftir Jóhann Sigurjónsson er það talið marka upphaf nútíma ljóðagerðar. Nýtt og ferskt form þess olli straumhvörfum í íslenskri ljóðagerð. Jóhann varð ekki langs lífs auðið, en hann fæddist 12. September árið 1896 og lést 1. september árið 1932 stuttu fyrir þrítugasta og sjötta afmælisdag sinn, úr berklum. Þessi bók hefur að geyma ljóð og laust mál Jóhanns, auk vandaðra ritgerða um manninn og verk hans eftir þá Gunnar Má Hauksson og Inga Boga Bogason.

BÓK VIKUNNAR

Jakob Ærlegur
eftir Frederick Marryat

Í dag bjóðum við upp á eina af perlum heimsbókmenntanna. Er það sagan Jakob Ærlegur eftir Frederick Marryat. Er vandfundin saga sem endurspeglar jafn mikla frásagnagleði og veitir lesandanum jafn mikla ánægju. Hún fjallar fyrst og fremst um drenginn Jakob sem verður fyrir því óláni að missa foreldra sína ungur og stendur í kjölfarið uppi munaðarlaus. Hafði hann þá alið allan sinn stutta aldur með foreldrum sínum á flutningabát á ánni Thames og vissi ekkert um lífið utan þess sem sneri að því. Fylgjumst við með honum takast á við nýjan og framandi veruleika allt fram á fullorðinsár. Auk aðalpersónunnar kynnumst við mörgum öðrum áhugaverðum persónum í bókinni sem seint hverfa úr minni. Sagan kom fyrst út árið 1834 og varð strax mjög vinsæl. Þá var hún lesin af öllum aldurshópum, en af einhverjum undarlegum ástæðum hefur hún að undanförnu verið flokkuð sem barna- og unglingabók, sem er synd. Jakob Ærlegur er saga sem allir geta haft ánægju af að lesa.

BÓK VIKUNNAR

Smásögur 1

Það er komið að síðustu bókinni okkar á þessu ári, en við munum að sjálfsögðu hefja útgáfu af fullum krafti strax í janúarbyrjun; nýja bók í hverri viku. Má því bókin sé jóla- og nýársgjöf okkar til ykkar og hún er aldeilis ekki af verri endanum. Er það fyrsta bindi af smásögum Matthíasar Johannessens. Flestir tengja nafn Matthíasar einkum við ljóð og blaðamennsku enda hefur Matthías á langri ævi borið höfuð og herðar yfir samtíð sína á þeim vettvangi. Þeir eru færri sem þekkja til smásagna hans, enda hafa þær margar hverjar farið alltof hljótt. Ætlum við á næstu misserum að gefa út allar smásögur hans í nokkrum bindum. Smásögurnar í þessu fyrsta bindi bera höfundi sínum vitni. Stíllinn er sérstæður og getur stundum verið erfitt að greina hvort um er að ræða smásögu, samtal, minningarþátt eða ritgerð. En hvað sem allri flokkun líður, eiga sögur Matthíasar það eitt sameiginlegt að þær eru skemmtilegar aflestrar.

BÓK VIKUNNAR

Gísla saga Súrssonar

Í dag bjóðum við upp á hina sígildu sögu um hetjuna og útlagann Gísla Súrsson. Gísla saga hefur lengi verið með vinsælustu Íslendingasögunum og Gísli sjálfur ein ástsælasta hetjan sem þær hafa vakið til lífsins. Hefur sagan enda verið kennd í skólum landsins um áraraðir. Eins og með svo margar Íslendingasögur eru skilin á milli skáldsögunnar og raunverulegra atburða víða óglögg. Við vitum jú að flestar aðalpersónur sögunnar voru til og að ákveðinn kjarni atburðarásarinnar er sannur, en við gerum okkur líka fulla grein fyrir því að höfundur sögunnar, hver svo sem hann er, tekur sér listrænt skáldaleyfi þegar sagan kallar á það. Í raun má sannleiksgildið einu gilda, því höfundi tekst að glæða persónurnar þvílíku lífi að þær standa manni jafnvel enn nær en raunverulegt fólk. Nægir þar að nefna Auði konu Gísla, Þorkel bróður hans, Þorgrím goða og fleiri.

BÓK VIKUNNAR

Anna frá Stóruborg

Þessa vikuna erum við í stóru verkunum og nú er það sagan Anna frá Stóruborg eftir Jón Trausta eða Guðmund Magnússon eins og hann hét réttu nafni.  Er þetta söguleg skáldsaga og byggir eins og fleiri sögur Jóns Trausta á traustum heimildum í bland við  munnmælasögur.  Var hún hluti af sagnaflokki Jóns sem hann kallaði Góðir stofnar.  Sagan hefur allt frá því hún kom út notið gríðarlegra vinsælda hjá íslensku þjóðinni rétt eins og sögurnar um Höllu og heiðarbýlið.  Og eitt er víst að hún á jafn mikið erindi til okkar í dag eins og þegar hún kom fyrst út. 
Anna sem sagan fjallar um var íslensk hefðarkona á 16. öld.  Þótti hún stórlát og mikil fyrir sér. Reisti hún bú á Stóru-Borg undir Eyjafjöllum. Sagt er að margir auðmenn hafi beðið hennar en hún hryggbrotið þá alla, því hún elskaði bara fátæka smalamanninn Hjalta. 

BÓK VIKUNNAR

Jólasögur úr ýmsum áttum

Jólin hafa löngum verið rithöfundum innblástur og getið af sér mörg klassísk bókmenntaverk, bæði sögur og ljóð. Þessa vikuna bjóðum við upp á bók með völdu jólaefni úr ýmsum áttum, sem við teljum að endurspegli það besta sem slíkt efni kallar fram. Er annars vegar um að ræða efni eftir íslenska höfunda og hins vegar þýtt efni. Hvað íslenska efnið varðar, þá reyndum við að velja sögur sem hafa kannski ekki verið mikið lesnar á undanförnum árum þó þær eigi jafn mikið erindi við okkur í dag og þegar þær voru skrifaðar; sannkallaðar perlur úr fortíðinni. Eru það sögur eftir öndvegishöfunda á borð við Jónas Jónasson frá Hrafagili, Jóhann Magnús Bjarnason og ein eftir Jón Trausta (Guðmund Magnússon). Þá er ekki hægt að gefa út jólabók nema ljóð Stefáns frá Hvítadal sé þar með. Þýddu sögurnar koma úr ýmsum áttum, en þar má finna sögur eftir ekki ómerkari höfunda en François Coppée, Fyodor Dostoyevsky og að sjálfsögðu er þar líka að finna sögu H. C. Andersen, Litla stúlkan með eldspýturnar.

BÓK VIKUNNAR

Hækkandi stjarna

Þessa vikuna bjóðum við upp á skemmtilegan gullmola úr fortíðinni, sem er sagan Hækkandi stjarna eftir Jón Trausta eða Guðmund Magnússon eins og hann hét réttu nafni. Sagan er hluti af þríleik þar sem höfundur sækir efniviðinn í sömu íslensku ættina. Hinar sögurnar eru Veislan á Grund og Söngva-Borga. Eru sögurnar þó allar sjálfstæðar og gerast á mismunandi tímum. Í Hækkandi stjörnu segir frá systkinunum Kristínu og Þorleifi en þau voru börn Björns Einarssonar Jórsalafara og Sólveigar Þorsteinsdóttur konu hans. Fylgir hann í öllum stærstu dráttum því sem vitað er um afdrif þeirra en skáldar í eyðurnar. Stutt en skemmtileg saga sem allir unnendur góðra sagnfræðilegra skáldsagna ættu að hafa gaman af.

BÓK VIKUNNAR

Dyrnar með lásunum sjö

Þessa vikuna bjóðum við upp á skemmtilega sakamálasögu frá 1926 úr smiðju snillingsins Edgars Wallace. Var hann á sínum tíma gríðarlega vinsæll höfundur og voru margar bóka hans færðar í kvikmyndabúning. Sagan sem nefnist Dyrnar með lásunum sjö, og kemur nú í fyrsta sinn út í íslenskri þýðingu, er á margan hátt dæmigerð fyrir Wallace, með forvitnilegri fléttu sem skýrist ekki fyrr en á síðustu blaðsíðu. Já, það verða allir góðir og gegnir krimmaunnendur að lesa sér minnst eina bók eftir Edgar Wallace. Til gamans má svo geta þess Wallace ásamt með öðrum skrifaði handritið að fyrstu kvikmyndinni um risaapann King Kong.

BÓK VIKUNNAR

Veislan á Grund

Við höldum áfram að tína inn sögur Jóns Trausta og nú er það sagan Veislan á Grund sem kom fyrst út árið 1915 og var í huga höfundar hluti þríleiks, en hver saga þess þríleiks sjálfstæð og óháð hinum. Í Veislunni á Grund er fjallað um atburði sem áttu sér raunverulega stað árið 1362. Voru þá nákvæmlega hundrað ár liðin frá því að Íslendingar lentu undir valdi Noregskonunga í kjölfar borgarastríðsins sem stóð yfir á 13. öld. Og þó svo að 14. öldin hafi ekki verið eins átakasöm og öldin á undan og ákveðinn stöðugleiki hafi fylgt því að valdið komst á eina hendi, var hún engan veginn laus við róstur og átök. Ekki voru allir sáttir við að vera komnir undir erlendan konung og umboðsmenn konungs hér á landi áttu í töluverðum deilum við landsmenn, ýmist vegna þeirra eigin yfirgangs, skattheimtu konungs og kergju landsmanna. Þó sagan sé ekki í hópi kunnustu sagna Jón Trausta, en hún engu að síður mjög skemmtileg og vel skrifuð. Einkum skal hér bent á náttúru- og umhverfislýsingar höfundar sem eru oft á tíðum stórbrotnar.

JÓLABÓK 2011

Morgunn lífsins

Nafn Kristmanns Guðmundssonar (1901–1983) var „á hvers manns vörum“ í Noregi kringum 1930 þar sem fyrstu skáldsögur hans birtust. Þær voru þýddar á meira en þrjátíu tungumál á 4. áratug síðustu aldar og víða gefnar út aftur og aftur. En á Íslandi mætti höfundurinn snemma miklum andbyr.

Frásagnargleði og innsæi Kristmanns í mannlegan breyskleika hrífur lesandann með sér inn í straum örlaga og ásta – en hatrið, „hin þyngsta byrði lífsins“, bíður álengdar glottandi.

BÓK VIKUNNAR

Króka-Refs saga

Króka-Refs saga er ekki með þekktari Íslendingasögum og hafa menn gjarnan litið framhjá henni, enda er hún um margt ólík þeim sem notið hafa hvað mestra vinsælda. Sagan er á margan hátt skyldari riddarasögum og/eða fornaldarsögum Norðurlanda. Í samanburði við aðrar hetjur úr Íslendingasögunum er sögupersónan Refur nokkurs konar andhetja, eða einhvers konar samsuða andhetju og ofurhetju. Ólíkt öðrum hetjum beitir hann brögðum og orðlist til að ná sínu fram í stað krafta og vopnfimi. Þá finnst honum lítil skömm í því að hliðra sér við bein átök. En sagan býr yfir ákveðnum töfrum og er skyldulesning allra sem hafa áhuga á Íslendingasögum.

BÓK VIKUNNAR

Sögur eftir Gest Pálsson

Einn helsti boðberi raunsæisstefnunnar hér á landi var Gestur Pálsson og ólíkt mörgum öðrum hélt hann tryggð við þá stefnu alla tíð, enda samræmdist hún að öllu leyti lífsgildum hans. Honum var umhugað um þá sem minna máttu sín og vildi með sögum sínum benda á margt það sem betur mætti fara í samfélaginu og hugarfari broddborgaranna. Fyrsta sagan sem Gestur skrifaði í raunsæisstíl var Kærleiksheimilið sem hann samdi úti í Kaupmannahöfn og birti í tímaritinu Verðandi. Eftir að hann kom heim birti hann söguna Hans Vöggur, sem margir telja með hans bestu sögum. Í þessu safni er að finna sex sögur sem allar eru dæmigerðar fyrir Gest og eru góð leið til að kynnast þessum oft á tíðum misskilda snillingi.

BÓK VIKUNNAR

Jómsvíkingasaga

Í þessari viku bjóðum við upp á Jómsvíkinga sögu, sem er íslensk fornsaga sem segir frá víkingum sem stofnuðu virkið Jómsborg, og komu þar á bræðralagi hermanna sem voru kallaðir Jómsvíkingar. Jómsvíkingasaga mun hafa verið samin á Íslandi um 1200. Þó að Jómsvíkingasaga sé ekki talin traust söguleg heimild, hefur hún sögulegan kjarna. Skipta má sögunni í þrjá hluta. Í fyrsta hlutanum er sagt frá nokkrum Danakonungum fram til Haraldar Gormssonar. Í miðhlutanum er sagt frá nokkrum höfðingjum frá Fjóni í Danmörku. Koma þar mest við sögu Vagn Ákason og Pálnatóki, en sá síðarnefndi stofnaði víkingaborgina Jómsborg á suðurströnd Eystrasalts. Þriðji hlutinn segir frá því að Sveinn tjúguskegg Danakonungur býður Jómsvíkingum í veislu og vélar þá til að fara í herför til Noregs, til að velta Hákoni jarli af stóli.

BÓK VIKUNNAR

Pétur Simple
eftir Frederick Marryat

Bókin Pétur Simple eftir Frederick Marryat kom fyrst út árið 1834. Segir hún sögu drengsins og prestsonarins Péturs sem jafnframt er álitinn nokkurs konar svartur sauður fjölskyldunnar og sendur er til sjós að standa vaktina fyrir breska heimsveldið er það á í stríði við Frakka undir stjórn Napóleóns. Sagan naut gríðarlegra vinsælda strax eftir að hún kom út og hefur gert alla tíð síðan. Eins og flestar sögur Marryats er hér um að ræða skemmtilega ævintýrasögu með alvarlegri undirtón og beittri ádeilu. Marryat sjálfur var sjóliðsforingi um hríð í breska flotanum og síðar skipstjóri og vissi því vel hvað hann var að tala um. Rétt er að vekja athygli á því að þýðingin er frá 1924 en það ár var hún framhaldssaga í tímaritinu Nýjum kvöldvökum. Er þýðanda ekki getið. Miðað við aldur þýðingar er málfarið nokkuð nútímalegt og venst fljótt.

BÓK VIKUNNAR

Brennu-Njáls saga

Brennu-Njáls saga, eða Njála eins og hún er gjarnan kölluð, er lengst og þekktust Íslendingasagna og þykir einstaklega vel skrifuð. Sagan sem spannar tímabilið frá ca. 950-1020 er bæði stórbrotin og flókin og segja má að í henni sé að finna margar sögur. Fyrirferðamestar eru sögurnar eru um Gunnar á Hlíðarenda annars vegar og svo um Njál og syni hans hins vegar. Þá er þar einnig saga kvenskörungsins Hallgerðar langbrókar. Menn eru ekki á einu máli um áreiðanleika eða sagnfræðilegt gildi sögunnar. Þó er alveg óhætt að slá því föstu að helstu persónur sögunnar voru til og að margir eða flestir atburðir sem frá er sagt áttu sér stað í raun og veru. Hins vegar er ekki víst að þeir hafi gerst með nákvæmlega þeim hætti sem sagan vill vera láta.

BÓK VIKUNNAR

Hjálpaðu þér sjálfur

Þessa vikuna bjóðum við upp á stórkemmtilega bók sem ber nafnið Hjálpaðu þér sjálfur og er í grunninn eftir Skotann Samuel Smiles. Kom sú bók fyrst út árið 1859 og seldist þá gríðarlega vel enda boðskapurinn bæði þarfur og góður auk þess sem bókin hafði að geyma mikinn fróðleik. Og ekki skaðaði að textinn var mjög skemmtilegur aflestrar. Hvað innihald varðar má með sanni segja að efnið eigi jafnmikið erindi til okkar í dag og það átti á þeim tíma. Mannlegt eðli er jú samt við sig og fortíðin breytist ekki þótt lengra sé liðið frá því hún átti sér stað.. Ólafur Ólafsson frá Guttormshaga þýddi bókina og bætti við fjölda dæma frá Íslandi. Kom hún fyrst út á Íslandi árið 1892.

BÓK VIKUNNAR

Ævintýri

Ævintýri Þorsteins Erlingssonar eru bókmenntaperlur sem alltof fáir þekkja. Þau birtust fyrst í tímaritinu Dýravininum, en var svo síðar safnað saman í eina bók undir heitinu Málleysingjar. Kannski hefur það haft áhrif á litla útbreiðslu þessara ævintýra að þau voru flokkuð þetta þröngt, sem er mikill skaði, því fá íslensk ævintýri hafa víðtækari vísanir, en einmitt þessi ævintýri Þorsteins. Sögurnar hafa t. a. m. á sér nokkuð austurlenskan blæ,
sem sést á m. a. á nöfnum persónanna, en þar er Þorsteinn að kallast á við ævintýrin ,,Þúsund og ein nótt", sem hann hafði mikið dálæti á sem barn. Og ævintýri Þorsteins eru ekki bara venjuleg ævintýri fyrir börn, því þau
eiga jafn mikið erindi inn í heim fullorðna fólksins því þar er fyrst og fremst verið að fjalla um mannlegt eðli sem breytist ekki svo mikið frá einni kynslóð til þeirrar næstu.

BÓK VIKUNNAR

Hrannir

Við höldum áfram að færa ykkur ljóðaperlur úr fortíðinni og nú er komið að þriðju ljóðabók Einars Benediktssonar sem hann kallaði Hrannir. Kom hún út árið 1913 og voru þá sjö ár liðin frá síðustu ljóðabók hans (Hafblik 1906). Flest ljóðanna eru í svipuðum anda og í Hafblik en það sem vakti mesta athygli var að hún hafði að geyma sléttubanda rímu upp á nærri 160 erindi sem var Ólafs ríma Grænlendings. Þótti mörgum það skjóta skökku við og ekki samræmast því sem hann hafði gert áður. Einar gerði sér vel grein fyrir því að ríman væri ákveðið stílbrot og því ritaði hann formála að bókinni þar sem hann skýrði tilkomu rímunnar. Þar biður hann menn að blygðast sín ekki fyrir rímnakveðskapinn og lausavísur, því mikil list sé að þeim kveðskap, ef rétt sé að farið. Gerir hann mikið úr gildi slíks kveðskapar ekki síst fyrir það hvílíka fádæma þýðingu rímurnar hafi haft fyrir skilning þjóðarinnar á málinu og fyrir varðveiting málsins sjálfs.

BÓK VIKUNNAR

Hrafnkels saga Freysgoða

Hrafnkels saga Freysgoða (eða Hrafnkatla) er Íslendingasaga og jafnframt frægust allra Austfirðinga sagna. Hefur hún löngum verið mönnum hugleikin, sem m. a. má sjá af því að um enga aðra Íslendingasögu hefur verið skrifað meira nema ef væri Njálssaga. Þrátt fyrir að hún sé heldur knöpp í samanburði við margar aðrar Íslendingasögur skipa listræn efnistök og bygging henni á bekk með þeim bestu. Eins og aðrar Íslendingasögur er enginn skráður höfundur Hrafnkelssögu, en Hermann Pálsson, hefur komið fram með þá tillögu að höfundur hennar hafi verið Brandur Jónsson ábóti í Þykkvabæ og að hún sé skrifuð um eða rétt eftir miðja 13. öld, enda lést Brandur árið 1264.

BÓK VIKUNNAR

Anderson

Sagan Anderson var fyrst gefin út árið 1913 í smásagnasafninu Frá ýmsum hliðum og vakti þá töluverða athygli.  Fékk hún þann dóm frá einum gagnrýnanda að á henni sé „einkennilega mikið kast“, hvað sem það þýðir. 

Þó svo að sögunni hafi ekki verið hampað með bestu verkum Einars er hún engu að síður bæði skemmtileg og áhugaverð.  Á margan hátt er hún röklegt framhald af sögunum Ofurefli (1908) og Gull (1911) þar sem Einar atti saman fortíð og framtíð í samfélagi sem lifði á mörkum tveggja heima. Það er einmitt sú hugsun sem gerir hana enn áhugaverða 100 árum eftir útgáfu hennar, því við erum jú alltaf á með annan fótinn í fortíðinni á sama tíma og við skimum inn í framtíðina. 

BÓK VIKUNNAR

Gunnlaugs saga ormstungu

Við höldum áfram með fornritin og þessa vikuna bjóðum við ykkur upp á  Gunnlaugs sagu ormstungu, sem er ein af Íslendingasögunum, en það er sameiginlegt heiti á um 40 sögum sem skrifaðar voru á 13. og 14. öld og segja frá Íslendingum á tímabilinu frá því skömmu fyrir árið 1000, þegar Íslendingar tóku kristni, og næstu áratugi þar á eftir. Gunnlaugssaga er á margan hátt einkennandi fyrir Íslendingasögur almennt, en þar kveður sterkt að hinni hefðbundnu hetjuímynd,  forlagahyggjan látin krydda atburðarásina, skáldin kveða og bændasynir fljúgast á.  Heimurinn er viðsjárverður og það eitt gefur honum merkingu að vera sjálfum sér trúr, láta ekkert koma sér úr jafnvægi og taka örlögum sínum með jafnaðargeði.

FrÉTTIR

Upplesnar flettibækur

Við á Lestu.is erum stöðugt að reyna að upphugsa áhugaverðar og skemmtilegar nýjungar ef það mætti verða til að auka lestur almennt og koma betur til móts við þarfir ykkar.  Ein slík nýjung sem við bjóðum upp á núna eru það sem við höfum kosið að kalla upplesnar flettibækur.  Nú fyrsta kastið verða slíkar bækur einkum miðaðar við yngri lesendur.  Við byrjum á tveimur bókum úr smiðju þeirra á Skólavefnum, en það eru bækurnar Sómi sjóræningi og Stína og Ásta.  Eru sögurnar eftir Berglindi Guðmundsdóttur og hafa verið notaðar við lestrarkennslu í mörgum skólum.  Hvetjum við alla til að kynna sér þetta efni nánar því það gefur mikla möguleika á alls kyns útfærslum í námi. Við munum svo bæta við fleiri bókum með reglulegu millibili. 

BÓK VIKUNNAR

Bók vikunnar:
Heimskringla VI

Heimskringla hefur að geyma sögur Noregskonunga frá ómunatíð og fram á miðja 12. öld. Hún er eignuð Snorra Sturlusyni (1179-1242). Í þessari útgáfu höfum við skipt henni upp í sex bindi. Í þessu sjötta og jafnframt lokabindi er að finna Ólafs sögu kyrra, Magnúss sögu berfætts, Magússona sögu, Magnúss sögu blinda og Haralds gilla, Sögu Inga konungs og bræðra hans, Hákonar sögu herðibreiðs og Magnúss sögu Erlingssonar.

BÓK VIKUNNAR

Af blöðum Jóns halta
eftir Jónas Jónasson frá Hrafnagili.

Sögur Jónasar eru skrifaðar í raunsæisstíl, og hann gerir lítið í því að skreyta orðfærið með hástemmdum lýsingum. Hefur hann enda stundum verið gagnrýndur fyrir að sagnfræðin beri skáldskapinn ofurliði í sögum hans, og má það kannski til sanns vegar færa ef litið er til fyrstu skáldsagna hans, en með sögunni um Jón halta, sem birtist fyrst í Nýjum kvöldvökum árið 1913, kveður við svolítið nýjan tón. Þar fer saman næmur skilningur á efninu og skemmtileg frásagnargleði. Í Íslenskri bókmenntasögu frá 1996 segir Matthías Viðar Sæmundsson um söguna: ,,Í Jóni halta er hefð raunsæisskáldsögunnar fylgt í hvívetna, nema hvað niðurlagið er af öðrum toga því þar er trúarlegu ljósi brugðið á verkið allt í anda spíritisma."

BÓK VIKUNNAR

Heimskringla V

Heimskringla hefur að geyma sögur Noregskonunga frá ómunatíð og fram á miðja 12. öld. Hún er eignuð Snorra Sturlusyni (1179-1242). Í þessari útgáfu höfum við skipt henni upp í sex bindi. Í fimmta bindi er að finna Magnúss sögu góða og Haralds sögu harðráða. Er Haralds saga harðráða einn áhugaverðasta sagan í Heimskringlu og saga hans stórmerkileg. Kom hann víða við og var m.a. landvarnamaður Jarisleifs konugs í Garðaríki (Rússland og var með væringjum í þjónustu keisarans í Miklagarði. Hann féll svo þegar hann freistaði þess að leggja england undir sig árið 1066.

BÓK VIKUNNAR

Ljóð I – Ritsafn I

Jóhanni Gunnari Sigurðssyni (1882-1906) var ekki skammtaður langur tími hér á jörðu. Hann lést úr tæringu einungis 24 ára gamall eftir erfið veikindi. Og þrátt fyrir að slæm heilsa og baráttan við illvígan sjúkdóm hafi á margan hátt mótað hann sem listamann kveður sjaldnast svo rammt að því að það sé til vansa. Vissulega má finna í ljóðum hans ákveðna depurð og vonbrigði með lífið, en eins og mörg önnur háleit skáld notar hann þær tilfinningar einungis til fylla út í hugsunina og gefa henni meiri dýpt. Það voru ekki aðstæðurnar sem gerðu Jóhann að skáldi heldur býr ljóðrænan í honum og hefði fundið sér farveg þrátt fyrir að örlögin hefðu verið honum hliðhollari.

BÓK VIKUNNAR

Heimskringla IV

Heimskringla hefur að geyma sögur Noregskonunga frá ómunatíð og fram á miðja 12. öld. Hún er eignuð Snorra Sturlusyni (1179-1242). Í þessari útgáfu höfum við skipt henni upp í sex bindi. Í fjórða bindi er að finna síðari hluta Ólafs sögu helga, en hún er lengst allra sagna í ritinu. Ólafur helgi féll á Stiklastöðum árið 1030 en þar féll einnig Þormóður Bessason sem betur er þekktur undir nafninu Þormóður Kolbrúnarskáld og segir frá í Fóstbræðrasögu og Gerplu.

BÓK VIKUNNAR

Kvæði eftir Benedikt Gröndal

Þrátt fyrir að nafn Benedikts Gröndals sé ekki sveipað sama ljóma og samtíðarmanna hans þeirra Matthíasar Jochumssonar og Steingríms Thorsteinssonar, var Benedikt á sínum tíma ámóta virtur og vinsæll sem skáld og þeir. Einhverra hluta vegna hefur tíminn ekki verið honum jafn hliðhollur og bæði nafn hans og verk hulin einhverju mistri fortíðar og ekki gefin mikill gaumur.  Það er mikil synd því ljóð hans búa yfir miklum töfrum og sóttu t.a.m. mörg ungskáld meira til hans en hinna tveggja.

BÓK VIKUNNAR

Heimskringla III

Heimskringla hefur að geyma sögur Noregskonunga frá ómunatíð og fram á miðja 12. öld. Hún er eignuð Snorra Sturlusyni (1179-1242). Í þessari útgáfu höfum við skipt henni upp í sex bindi. Í þessu þriðja bindi er að finna fyrri hluta Ólafs sögu helga, en hún er lengst allra sagna í ritinu og er uppáhaldssaga margra.

BÓK VIKUNNAR

Gandreiðin eftir Benedikt Gröndal

Benedikt Sveinbjarnarson Gröndal stendur nokkuð utan við bókmenntalegt umhverfi sinnar samtíðar. Sagan Heljarslóðarorrusta og gleðileikurinn Gandreiðin áttu sér t.a.m. engar hliðstæður í íslenskum bókmenntum þegar þær komu út og eiga það varla enn þann dag í dag.   Benedikt var vel lesinn og sótti stílbrigði, orðaforða og efnistök gjarnan til fortíðarinnar og gæti það átt þátt í því hve eftirlifandi kynslóðir hafa sinnt honum lítið.  En stílsnilld hans verður þó aldrei dregin í efa og hún birtist okkur vel í gleðileiknum Gandreiðin sem kom fyrst út árið  1866.

BÓK VIKUNNAR

Heimskringla II

Heimskringla hefur að geyma sögur Noregskonunga frá ómunatíð og fram á miðja 12. öld. Hún er eignuð Snorra Sturlusyni (1179-1242). Í þessari útgáfu höfum við skipt henni upp í sex hluta. Í öðrum hluta er að finna Haralds sögu gráfeldar og Ólafs sögu Tryggvasonar. Það verður enginn svikinn af þessu stórkostlega riti, ekki síst sögu Ólafs Tryggvasonar en kom mikið við sögu okkar Íslendinga og var helsti hvatamaður þess að við tókum kristna trú.

BÓK VIKUNNAR

Bók vikunnar:
Sögur Fjallkonunnar I
(Sögur úr ýmsum áttum)

Tímaritið Fjallkonan kom út á árunum 1884-1911 og naut lengstum mikilla vinsælda. Fyrsti ritstjóri þess og eigandi var Valdimar Ásmundsson og eftir að hann lést tók kona hans Bríet Bjarnhéðinsdóttir við blaðinu um hríð. Auk þess sem blaðið var vettvangur almennrar þjóðmálaumræðu lagði ritstjóri þess mikla áherslu á að blaðið væri gluggi út í hinn stóra heim og þýddi Valdimar sjálfur sögur eftir marga öndvegishöfunda. Við höfum tekið saman brot af því besta úr þessum þýðingum og sett saman í tvö bindi. Í þessu fyrra bindi má finna sögur eftir höfunda eins og Mark Twain, Guy de Maupassant, Rudyard Kipling, Constant Guéroult o.fl. Ertu sögurnar í þessu safni bæði stórskemmtilegar og áhugaverðar.

BÓK VIKUNNAR

Heimskringla I

Heimskringla hefur að geyma sögur Noregskonunga frá ómunatíð og fram á miðja 12. öld. Hún er eignuð Snorra Sturlusyni (1179-1242). Í þessari útgáfu höfum við skipt henni upp í sex hluta og í fyrsta hlutanum er að finna Prologus (Inngang), Ynglingasögu, Hálfdanar sögu svarta, Haralds sögu hárfagra og Hákons sögu Aðalsteinsfóstra. Já, nú er tækifæri til að leggjast yfir þessa frábæru sögu Snorra.

 

BÓK VIKUNNAR

För Gúllívers til Putalands
eftir Jonathan Swift

Sögurnar um ferðir Gúllívers hafa lengi notið mikillar hylli áhugasamra lesenda út um allan heim og gera enn í dag. Höfundur þessara frábæru sagna var írskur maður, Jonathan Swift, og hefur hann stundum verið nefndur mesti háðsádeiluskrifari sem ritað hefur á enska tungu. Með sögunum var Swift að skoða sitt eigið samfélag hlutlægum augum. Sjálfur sagðist hann hafa skrifað þær til að næra heiminn. Vöktu sögurnar mikla athygli þegar þær komu út og hafa gert alla tíð síðan, einkum fyrstu tvær sem gerast í Putalandi og Risalandi. Hafa þær gjarnan verið einfaldaðar og færðar í búning fyrir börn og notið sem slíkar gríðarlegrar hylli þó svo að ádeilan hafi stundum farið fyrir ofan garð og neðan. Þessi þýðing eða endursögn var unnin af skáldinu Þorsteini Erlingssyni í kringum aldamótin 1900. Gaf hún íslenskum lesendum innsýn í þessa stórkostlegu sögu, þó svo að einungis sé um brot að ræða.

ELDRI FRÉTT

Vefurinn Lestu.is formlega opnaður!

Katrín Jakobsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra, hefur formlega opnað rafbóka- og bókmenntavefinn Lestu.is. Vefurinn verður opinn næstu vikur. Við þökkum öllum þeim sem komið hafa að vinnslu vefsins, en hún hefur staðið yfir í tvö ár. Hér mun heilmikið efni koma inn á næstu misserum og úrvalið aukast til muna. Það er okkur mikil ánægja að leggja okkar af mörkum til þess að auka aðgengi að - og vonandi áhuga á - bókmenntum almennt.

Starfsfólk Lestu.is